चितवन । तत्कालिन माओवादीले माडीको बाँदरमुढे खोलामा यात्रुबाहक बसलाई लक्षित गरी गराएको बिस्फोटले भएको नहसंहारको घाउ अझै निको हुन सकेको छैन । घटनाको १५ वर्ष पूरा हुँदासम्म न त दोषीलाई कारवाही भएको छ न त पीडितले न्याय नै पाउन सकेका छन् ।
यात्रुले खचाखच भएको बसलाई लक्षित गरी माओवादीले गराएको विस्फोटमा परेर २०६२ साल जेठ २३ गते बिहान आठ बजे घटनास्थलमै ३८ जनाको ज्यान गएको थियो भने ७२ जना घाइते भएका थिए । यो अवधिमा ७ जनाको मृत्यु भईसकेको छ भने कतिपय अपांग बनेर पीडा भोगिरहेका छन् । घटनाका पीडितहरु मानसिक, मुटु लगायतका रोग बोकेर बसिरहेका छन् ।
बाँदरमुढे घटना पीडित संघर्ष समितिका उपाध्यक्ष कृष्ण अधिकारी पीडितले वर्षेनी घटनास्थल सम्झने बाहेक अरु केही हुन नसकेको गुनासो गर्नुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो “विगतमा पीडितसँग धेरै पटक राहतको सहमति भयो । तर कहिल्यै कार्यान्वयन हुन सकेन ।”
उक्त घटना लगत्तै माओवादीका तत्कालिन अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले जनयुद्धकाल कै सबैभन्दा दुखद् घटना भनेर क्षमा माग्नु भएको थियो । उहाँले अनुकूल समयमा पीडित समक्ष पुगेर माफी माग्ने बाचा समेत गर्नुभयो । तर त्यो वाचा अहिलेसम्म पूरा हुन नसकेको उपाध्यक्ष अधिकारी बताउनुहुन्छ ।
माडी चितवन क्षेत्र नम्बर तीन अन्तर्गत पर्दछ । सोही क्षेत्रबाट पुष्पकमल दाहाल प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित हुनु भएको हो । तत्कालिन माओवादीका तर्फबाट ठाकुर ढकाल माडी नगरपालिकाको मेयर हुनुहुन्छ । दाहाल अहिले सत्तारुढ दलको अध्यक्ष समेत बन्नु भएको छ ।
सबै अनुकूल हुँदा समेत आफूहरुले कतैबाट कुनै किसिमको राहत पाउन सकेको अधिकारीको दावी छ । गत निर्वाचन अघि ०७४ मंसिर १७ गते दाहालले घटनाका केही पीडित व्यक्तिहरुसँग तीन बुँदे सहमति समेत गर्नुभएको थियो । उक्त सहमतिमा मृतकका आश्रित परिवारका लागि काम गर्न सक्नेलाई रोजगार वा स्वरोजगार, नसक्नेका लागि जीवनवृत्ति र बालबालिकाका लागि पठन पाठनको व्यवस्था हुने उल्लेख छ । त्यसैगरी घाइतेका लागि उपचारको व्यवस्था, काम गर्न सक्नेलाई रोजगार वा स्वरोजगार तथा नसक्नेलाई जीवनवृत्ति दिने दाहाल र पीडितबीच सहमति भएको थियो । घटनास्थल बाँदरमुढेमा १० विघा क्षेत्रफलमा स्मारक, चिडियाघर, संग्राहालय निर्माण गरेर उक्त ठाउँलाई पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने सहमति दाहाल र पीडितहरुबीच भएको थियो ।
उक्त समयमा पनि समितिले दाहालसँग सम्झौता गर्न इन्कार गरेपछि संस्थागत रुपमा नभएर केही व्यक्तिहरुसँग सहमति भएको थियो । तर दाहालसँग भएका कुनै पनि सहमति कार्यन्वयनमा आउन नसकेको उपाध्यक्ष अधिकारी बताउनुहुन्छ ।
घटनास्थलमा पीडित र नेपाली सेनाको सहयोगमा स्मारक बनेको छ । त्यस बाहेक अरु केही हुन सकेको छैन । अधिकारीले अगाडि भन्नुभयो “यो मानवता विरोधी क्रुर अपराध हो । सोही अनुसार दोषीर्लाइ कारवाही र पीडितलाई न्याय दिनुपर्छ भन्ने हाम्रो माग हो ।”
माडी नगरपालिकाका प्रमुख ठाकुर ढकाल भने पीडितले राहत पाउन नसकेको कुरा इन्कार गर्नुहुन्छ । उहाँले पीडितहरुलाई राहत र पार्क बनाउने काम अगाडि बढेको बताउनुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो “गतवर्ष २५ जना पीडितलाई जनही एक÷एक लाख रुपैयाँ राहत दिएको थियौं । यस वर्ष ३५ जनालाई दिने गरी ३५ लाख बजेट विनियोजन गरिएको छ ।” राहतका लागि निवेदन दिएका ६० जना सबैले राहत पाउने उहाँले बताउनुभयो । पीडितका बालबालिकालाई १ कक्षादेखि १२ कक्षासम्म माडी नगरपालिकाले निःशुल्क पठाउने ढकालले बताउनुभयो ।
बाँदर मुढेमा पार्क बनाउनका लागि डिपिआर तयार भएर भईसकेको बताउँदै उहाँले १२ करोड रुपैयाँ लागतको पार्क बन्ने बताउनुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो “सम्भवत् यसै वर्ष टेण्डर हुन्छ ।”
यसैबीच घटनाको सम्झनामा शुक्रबार बाँदरमुढे खोलामा बनेको स्मारकमा घटनामा आफन्त गुमाएका र घाइते भएकाहरुले श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन् । औपचारिक कार्यक्रम नगरिएको भए पनि मृतकका नाममा फूल चढाएर दीप प्रज्ज्वलन गरी एक मिनेट मौनधारण गरिएको थियो ।
चितवन । तत्कालिन माओवादीले माडीको बाँदरमुढे खोलामा यात्रुबाहक बसलाई लक्षित गरी गराएको बिस्फोटले भएको नहसंहारको घाउ अझै निको हुन सकेको छैन । घटनाको १५ वर्ष पूरा हुँदासम्म न त दोषीलाई कारवाही भएको छ न त पीडितले न्याय नै पाउन सकेका छन् ।
यात्रुले खचाखच भएको बसलाई लक्षित गरी माओवादीले गराएको विस्फोटमा परेर २०६२ साल जेठ २३ गते बिहान आठ बजे घटनास्थलमै ३८ जनाको ज्यान गएको थियो भने ७२ जना घाइते भएका थिए । यो अवधिमा ७ जनाको मृत्यु भईसकेको छ भने कतिपय अपांग बनेर पीडा भोगिरहेका छन् । घटनाका पीडितहरु मानसिक, मुटु लगायतका रोग बोकेर बसिरहेका छन् ।
बाँदरमुढे घटना पीडित संघर्ष समितिका उपाध्यक्ष कृष्ण अधिकारी पीडितले वर्षेनी घटनास्थल सम्झने बाहेक अरु केही हुन नसकेको गुनासो गर्नुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो “विगतमा पीडितसँग धेरै पटक राहतको सहमति भयो । तर कहिल्यै कार्यान्वयन हुन सकेन ।”
उक्त घटना लगत्तै माओवादीका तत्कालिन अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले जनयुद्धकाल कै सबैभन्दा दुखद् घटना भनेर क्षमा माग्नु भएको थियो । उहाँले अनुकूल समयमा पीडित समक्ष पुगेर माफी माग्ने बाचा समेत गर्नुभयो । तर त्यो वाचा अहिलेसम्म पूरा हुन नसकेको उपाध्यक्ष अधिकारी बताउनुहुन्छ ।
माडी चितवन क्षेत्र नम्बर तीन अन्तर्गत पर्दछ । सोही क्षेत्रबाट पुष्पकमल दाहाल प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित हुनु भएको हो । तत्कालिन माओवादीका तर्फबाट ठाकुर ढकाल माडी नगरपालिकाको मेयर हुनुहुन्छ । दाहाल अहिले सत्तारुढ दलको अध्यक्ष समेत बन्नु भएको छ ।
सबै अनुकूल हुँदा समेत आफूहरुले कतैबाट कुनै किसिमको राहत पाउन सकेको अधिकारीको दावी छ । गत निर्वाचन अघि ०७४ मंसिर १७ गते दाहालले घटनाका केही पीडित व्यक्तिहरुसँग तीन बुँदे सहमति समेत गर्नुभएको थियो । उक्त सहमतिमा मृतकका आश्रित परिवारका लागि काम गर्न सक्नेलाई रोजगार वा स्वरोजगार, नसक्नेका लागि जीवनवृत्ति र बालबालिकाका लागि पठन पाठनको व्यवस्था हुने उल्लेख छ । त्यसैगरी घाइतेका लागि उपचारको व्यवस्था, काम गर्न सक्नेलाई रोजगार वा स्वरोजगार तथा नसक्नेलाई जीवनवृत्ति दिने दाहाल र पीडितबीच सहमति भएको थियो । घटनास्थल बाँदरमुढेमा १० विघा क्षेत्रफलमा स्मारक, चिडियाघर, संग्राहालय निर्माण गरेर उक्त ठाउँलाई पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने सहमति दाहाल र पीडितहरुबीच भएको थियो ।
उक्त समयमा पनि समितिले दाहालसँग सम्झौता गर्न इन्कार गरेपछि संस्थागत रुपमा नभएर केही व्यक्तिहरुसँग सहमति भएको थियो । तर दाहालसँग भएका कुनै पनि सहमति कार्यन्वयनमा आउन नसकेको उपाध्यक्ष अधिकारी बताउनुहुन्छ ।
घटनास्थलमा पीडित र नेपाली सेनाको सहयोगमा स्मारक बनेको छ । त्यस बाहेक अरु केही हुन सकेको छैन । अधिकारीले अगाडि भन्नुभयो “यो मानवता विरोधी क्रुर अपराध हो । सोही अनुसार दोषीर्लाइ कारवाही र पीडितलाई न्याय दिनुपर्छ भन्ने हाम्रो माग हो ।”
माडी नगरपालिकाका प्रमुख ठाकुर ढकाल भने पीडितले राहत पाउन नसकेको कुरा इन्कार गर्नुहुन्छ । उहाँले पीडितहरुलाई राहत र पार्क बनाउने काम अगाडि बढेको बताउनुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो “गतवर्ष २५ जना पीडितलाई जनही एक÷एक लाख रुपैयाँ राहत दिएको थियौं । यस वर्ष ३५ जनालाई दिने गरी ३५ लाख बजेट विनियोजन गरिएको छ ।” राहतका लागि निवेदन दिएका ६० जना सबैले राहत पाउने उहाँले बताउनुभयो । पीडितका बालबालिकालाई १ कक्षादेखि १२ कक्षासम्म माडी नगरपालिकाले निःशुल्क पठाउने ढकालले बताउनुभयो ।
बाँदर मुढेमा पार्क बनाउनका लागि डिपिआर तयार भएर भईसकेको बताउँदै उहाँले १२ करोड रुपैयाँ लागतको पार्क बन्ने बताउनुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो “सम्भवत् यसै वर्ष टेण्डर हुन्छ ।”
यसैबीच घटनाको सम्झनामा शुक्रबार बाँदरमुढे खोलामा बनेको स्मारकमा घटनामा आफन्त गुमाएका र घाइते भएकाहरुले श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन् । औपचारिक कार्यक्रम नगरिएको भए पनि मृतकका नाममा फूल चढाएर दीप प्रज्ज्वलन गरी एक मिनेट मौनधारण गरिएको थियो ।